Proeftuin2026

Externe signalen en studies

Wildebries vertrekt niet van een blanco blad. Aanraking, fysiek spel, haptische interactie en relationele afstemming worden vanuit verschillende disciplines onderzocht en verkend. We halen hieronder enkele signalen aan die richting geven aan onze eigen vragen.

Deze bronnen bewijzen de Wildebries-methode niet. Ze tonen wel dat we ons bewegen in een bestaand en relevant onderzoeks- en praktijkveld waarin nog heel wat vragen openliggen.

Aanraking krijgt betekenis in context

Sociale aanraking is veel meer dan een fysieke prikkel. In een brede review in Nature Reviews Psychology brengen Suvilehto, Cekaite en Morrison onderzoek uit psychologie en neurowetenschappen samen. Ze onderscheiden drie centrale vragen: waarom mensen elkaar aanraken, wie elkaar aanraakt en hoe aanraking binnen een concrete situatie plaatsvindt.

Relatie, intentie, motivatie, emotie, taal en socioculturele context beïnvloeden mee wat aanraking betekent. De auteurs stellen tegelijk vast dat veel van deze relaties nog onvoldoende zijn onderzocht.

Voor Wildebries
Dit ondersteunt een belangrijk uitgangspunt van onze praktijk: aanraking kan niet los worden bekeken van de relatie en de situatie waarin ze ontstaat. We willen verder verkennen wat er gebeurt wanneer aanraking onderdeel wordt van een vrije, wederkerige interactie tussen mensen.

Bron
Suvilehto, J.T., Cekaite, A. & Morrison, I. (2023). The why, who and how of social touch. Nature Reviews Psychology, 2, 606–621. DOI: 10.1038/s44159-023-00217-5.
Bekijk de review bij Nature

Via fysiek contact wisselen mensen informatie uit

Onderzoek naar joint action bestudeert hoe mensen hun handelingen in tijd en ruimte op elkaar afstemmen. Een recente scoping review uit 2026 bracht 24 empirische studies samen naar de rol van visuele, auditieve en haptische informatie daarbij. Meerdere zintuiglijke informatiekanalen blijken doorgaans de interpersoonlijke coördinatie te ondersteunen. De auteurs wijzen tegelijk op belangrijke open vragen, onder meer over hoe deze informatie geïntegreerd en geleerd wordt.

Een experimentele studie in Scientific Reports uit 2025 maakt het nog concreter. Twee deelnemers moesten samen een complexe bewegingstaak uitvoeren. Haptische informatie die afkomstig was van de bewegingen van de partner verbeterde hun onderlinge coördinatie. Bovendien ontstonden spontaan verschillende leider-volgerpatronen, ook al beschikten beide deelnemers over dezelfde informatie en mechanische mogelijkheden.

Voor Wildebries
Hier vinden onze begrippen Impulse – Response – Coupling een relevante wetenschappelijke context. Tegelijk gebeurt veel bestaand onderzoek binnen gecontroleerde taken met een vooraf bepaald doel. Wildebries stelt een andere vraag: wat voor patronen van impuls, respons en afstemming ontstaan binnen vrij tactiel spel?

Bronnen
Truffer, M. & Zahno, S. (2026). Multisensory Contributions in Joint Actions: A Scoping Review. Perceptual and Motor Skills. DOI: 10.1177/00315125261462380.

Liu, Y., Leib, R., Dudley, W. et al. (2025). Partner-sourced haptic feedback rather than environmental inputs drives coordination improvement in human dyadic collaboration. Scientific Reports, 15, 40347. DOI: 10.1038/s41598-025-27258-5.
Bekijk de studie bij Scientific Reports

Vrij en risicovol spel vraag ruimte voor onzekerheid

De Canadian Paediatric Society publiceerde in 2024 een uitgebreid position statement over outdoor risky play. De auteurs stellen vast dat kansen voor vrij en risicovol spel de voorbije decennia zijn afgenomen en benadrukken het onderscheid tussen risk en hazard: een uitdaging waarvan een kind de onzekerheid kan leren inschatten is iets anders dan een gevaar dat het zelf niet kan overzien. De centrale gedachte is daarom een verschuiving van "as safe as possible" naar "as safe as necessary".

Een systematische review uit 2022 sluit daarbij aan. De onderzoekers brachten 31 kwalitatieve studies met 1.408 kinderen uit 140 scholen in 11 landen samen. Kinderen rapporteerden een verschil tussen het actieve en risicovolle spel dat ze wilden spelen en wat daadwerkelijk mogelijk was. Toezicht, regels en materiaalbeperkingen konden hun speelruimte beperken en werden volgens de kinderen vaak ingegeven door volwassen bezorgdheid over fysieke veiligheid.

Voor Wildebries
Dit roept voor ons een bredere vraag op: hoe creëren we ruimte voor fysieke interactie waarin niet alles vooraf vastligt, zonder zorg, grenzen en veiligheid uit het oog te verliezen? Vrij spel vraagt niet om afwezigheid van grenzen, maar om ruimte om binnen die grenzen zelf te bewegen, af te stemmen en te ontdekken.

Bronnen
Beaulieu, E. & Beno, S. (2024). Healthy childhood development through outdoor risky play: Navigating the balance with injury prevention. Paediatrics & Child Health, 29(4), 255–261. DOI: 10.1093/pch/pxae016.
Bekijk het position statement van de Canadian Paediatric Society

Jerebine, A., Fitton-Davies, K., Lander, N. et al. (2022). "All the fun stuff, the teachers say, 'that's dangerous!'": Hearing from children on safety and risk in active play in schools: a systematic review. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 19, 72. DOI: 10.1186/s12966-022-01305-0.

Wat verkennen we in 2026?

Vanuit deze externe inzichten formuleren we drie eigen verkenningslijnen voor 2026.

Tactiel spel

Waar zitten de krachtvelden, mogelijkheden en valkuilen van het rollen?

We kijken naar wat zich tijdens vrij fysiek spel ontvouwt: initiatief en afwachten, kracht en meegeven, leiden en volgen, ruimte innemen en ruimte laten, toenadering en afstand, ritme, weerstand en spel.

We onderzoeken daarbij niet alleen wat iemand doet, maar vooral wat twee mensen samen laten ontstaan.

Tactiele taal

Hoe kunnen we tactiele dialogen observeren, benoemen en documenteren?

Veel van wat tijdens het rollen gebeurt, is voelbaar maar moeilijk onder woorden te brengen. Met de Tactiele Code, onze observaties en verdere exploraties willen we een bruikbaar vocabularium ontwikkelen voor tactiele interactie.

Daarbij onderzoeken we onder meer Trust – Touch – Accept – Connect als relationele bedding en Impulse – Response – Coupling als tactiele dynamiek.

Relationele dynamieken

Hoe vertalen inzichten uit tactiel spel en tactiele taal zich naar de manier waarop mensen zich tot elkaar verhouden?

Rollen maakt processen zichtbaar die ook buiten de mat herkenbaar kunnen zijn: vertrouwen, grenzen, initiatief, respons, wederkerigheid, autonomie en afstemming.

We willen onderzoeken waar die vergelijking betekenisvol is — en ook waar ze ophoudt. Wildebries wil van een ervaring op de mat geen algemene theorie over mensen maken.

Hoe we werken

Proeftuin betekent voor ons dat vragen mogen voorafgaan aan antwoorden. We vertrekken vanuit bestaande kennis, formuleren eigen vragen, brengen mensen samen om te exploreren, observeren wat ontstaat en leggen bevindingen vast in woord, beeld en praktijk.

Bestaande kennis → vraag → exploratie → observatie → reflectie → documentatie → delen

Wat sterk genoeg blijkt, kan verder uitgroeien tot een methode, observatiekader, publicatie, artistiek onderzoek of nieuwe praktijk. Wat niet overeind blijft, mag verdwijnen.

Proeftuin 2026 is daarmee geen eindpunt, maar een momentopname van waar Wildebries vandaag naar kijkt.